Οδηγός Πρακτικών Ασκήσεων

ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ
Το Τμήμα Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών, όπως με σαφήνεια αναφέρεται στο ιδρυτικό του Π.Δ., έχει ως κύρια αποστολή του «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση με τη διδασκαλία και την έρευνα της γλώσσας, της γλωσσολογίας, της λογοτεχνίας και του πολιτισμού των λαών των παρευξείνιων χωρών, ιδίως των ελληνικής καταγωγής και την κατάρτιση επιστημόνων ικανών να μελετούν, ερευνούν, κατανοούν και διαδίδουν τις γλώσσες, τη λογοτεχνία και τον πολιτισμό των λαών των προαναφερομένων χωρών…Οι πτυχιούχοι μπορούν να απασχολούνται…ως εκπαιδευτές της οικείας κατά περίπτωση γλώσσας…»
Στα πλαίσια του σχεδιασμού του Προγράμματος Σπουδών οργανώθηκαν και οι ΠρακτικέςΑσκήσεις των Φοιτητών, όπως παρουσιάζονται στη συνέχεια και με γενικό τίτλο για όλα τα Εξάμηνα, στα οποία προτείνεται ως υποχρεωτικό κατ' επιλογή μάθημα: Διδακτική Μεθοδολογία-Πρακτικές Ασκήσεις.

1. Το μάθημα «Διδακτική Μεθοδολογία» προτείνεται ως υποχρεωτικό κατ' επιλογή μάθημα για τα εξάμηνα: Ε΄, ΣΤ΄, Ζ΄, ως εξής:

1.α. Εξάμηνο Ε΄: «Διδακτική Μεθοδολογία-Πρακτικές Ασκήσεις Ι»

Πρόκειται για τη φάση της εισαγωγής στη θεωρία της διδασκαλίας.

ΣΤΟΧΟΙ
-Να γνωρίσουν οι φοιτητές/τριες βασικούς τομείς της διδακτικής και παιδαγωγικής διαδικασίας.
-Να ενημερωθούν όσον αφορά το περιεχόμενο και τις μεθόδους διδασκαλίας των μαθημάτων της γλώσσας (ελληνικής και παρευξείνιας της επιλογής τους) και του πολιτισμού (ελληνικoύ και παρευξεινίων χωρών).
-Να ασκηθούν στο σχεδιασμό της διδασκαλίας ενοτήτων από το περιεχόμενο του Προγράμματος Σπουδών για την υποχρεωτική εκπαίδευση όσον αφορά τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και της ελληνικής ιστορίας-πολιτισμού και ενοτήτων της παρευξείνιας γλώσσας επιλογής τους και του πολιτισμού της αντίστοιχης χώρας.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
-Έννοια και σκοπός της διδασκαλίας.
-Στόχοι της διδασκαλίας.
-Μορφές και μέθοδοι διδασκαλίας.
-Η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία.
-Μέσα διδασκαλίας.
-Αναλυτικό Πρόγραμμα, διδακτικά εγχειρίδια.
-Διδακτικά μοντέλα.
-Η μέθοδος «project».
-Αξιολόγηση των παραγόντων της διδασκαλίας.
-Η διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος.
-Η επικοινωνιακή προσέγγιση της γλωσσικής διδασκαλίας.
-Η διδασκαλία της ιστορίας.
-Μικροδιδασκαλίες ενοτήτων και των δύο γνωστικών αντικειμένων.

Η κατανομή των ωρών διδασκαλίας του μαθήματος προτείνεται ως εξής:

- 6 τρίωρα για όλα όσα προαναφέρθηκαν με σημείο αναφοράς την ελληνική γλώσσα και την ιστορία- τον πολιτισμό.
- 6 τρίωρα με σημείο αναφοράς την παρευξείνια γλώσσας επιλογής του φοιτητή /τριας και του πολιτισμού της αντίστοιχης χώρας.
- 1 τρίωρο: Συζήτηση-συμπεράσματα.

ΟΡΓΑΝΩΣΗ
Οι φοιτητές/τριες παρακολουθούν διαλέξεις για τα θέματα που προαναφέρθηκαν, σχολιάζουν διδασκαλίες στο εργαστήριο προβολών του Τμήματος, οργανώνουν οι ίδιοι/ες διδασκαλίες σε επίπεδο σχεδιασμού και ανταλλαγής απόψεων. Αναλαμβάνουν την εκπόνηση εργασιών, οι οποίες αφορούν τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας ως δεύτερης σε παλιννοστούντες, αλλοδαπούς, νεοπρόσφυγες μαθητές της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, της ελληνικής ιστορίας-πολιτισμού, της παρευξείνιας γλώσσας επιλογής τους ως μητρική και του πολιτισμού της αντίστοιχης χώρας. Προχωρούν στην εκπόνηση-δημιουργία διδακτικού υλικού για τη διδασκαλία των γλωσσών και του πολιτισμού των παρευξείνιων χωρών, αφού από την ελληνική πολιτεία-μέχρι στιγμής- δεν έχει προβλεφτεί αντίστοιχη δράση. Η οργάνωση του μαθήματος ανήκει στα μέλη Δ.Ε.Π. του Τμήματος που έχουν την ευθύνη των γνωστικών αντικειμένων που αφορούν τη διδακτική της ελληνικής και των παρευξείνιων γλωσσών.

1.β. Εξάμηνο ΣΤ΄: «Διδακτική Μεθοδολογία-Πρακτικές Ασκήσεις ΙΙ».

Πρόκειται για τη φάση του συνδυασμού θεωρητικής και πρακτικής κατάρτισης.

ΣΤΟΧΟΙ
-Να εξοικειωθούν οι φοιτητές/τριες με τη σχολική πράξη.
-Να παρακολουθήσουν συστηματικά τη διδακτική και παιδαγωγική διαδικασία και να αποκτήσουν τη γνώση και την εμπειρία να τις αξιολογούν.
-Να παρακολουθήσουν διδασκαλίες που αφορούν την ελληνική και τις παρευξείνιες γλώσσες και την ελληνική ιστορία-πολιτισμό και τον πολιτισμό των παρευξείνιων χωρών.
-Να διαπιστώσουν τα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν στη διδασκαλία αυτών των γνωστικών αντικειμένων σε τάξεις με μαθητικό δυναμικό γλωσσικά και πολιτιστικά ανομοιογενές.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ
-Θεωρητική κατάρτιση-πληροφόρηση-συζήτηση-σχεδιασμός διδασκαλιών γλώσσας και ιστορίας-πολιτισμού με σημείο αναφοράς την ελληνική γλώσσα και την ελληνική ιστορία-πολιτισμό σε αντιπροσωπευτικές τάξεις της υποχρεωτικής εκπαίδευσης και με σημείο αναφοράς την παρευξείνια γλώσσα επιλογής του φοιτητή/τριας και του πολιτισμού της αντίστοιχης χώρας.
-Παρακολούθηση των διδασκαλιών που σχεδιάστηκαν με βάση τα προαναφερθέντα. Την ευθύνη των διδασκαλιών αναλαμβάνουν τα μέλη Δ.Ε.Π. που έχουν και την ευθύνη της οργάνωσης των πρακτικών ασκήσεων.
-Σχολιασμός-συζήτηση-αξιολόγηση των διδασκαλιών. Αντιστοίχηση στόχων και αποτελεσμάτων.

ΟΡΓΑΝΩΣΗ
Οι φοιτητές/τριες παρακολουθούν εναλλάξ ένα θεωρητικό μάθημα στο οποίο ενημερώνονται για το ιδιαίτερο περιεχόμενο και την αντίστοιχη μεθοδολογία του μαθήματος για τις τάξεις στις οποίες θα εφαρμοστούν οι προτεινόμενες διδασκαλίες και συμμετέχουν στο σχεδιασμό τους. Στη συνέχεια παρακολουθούν την υλοποίηση των διδασκαλιών και τις αξιολογούν.

Αναλαμβάνουν εργασίες-σχέδια διδασκαλίας ενοτήτων γλώσσας (ελληνικής και παρευξείνιας επιλογής τους) και ιστορίας-πολιτισμού (ελληνικού και παρευξείνιας χώρας).

Η κατανομή των ωρών διδασκαλίας του μαθήματος προτείνεται ως εξής:
- 6 τρίωρα για όλα όσα προαναφέρθηκαν με σημείο αναφοράς την ελληνική γλώσσα και την ιστορία- τον πολιτισμό.
- 6 τρίωρα με σημείο αναφοράς την παρευξείνια γλώσσας επιλογής του φοιτητή /τριας και του πολιτισμού της αντίστοιχης χώρας.
- 1 τρίωρο: Συζήτηση-συμπεράσματα.

1.γ. Εξάμηνο Ζ΄: «Διδακτική Μεθοδολογία-Πρακτικές Ασκήσεις ΙΙΙ».

Πρόκειται για θεωρητική και πρακτική κατάρτιση, με τους φοιτητές και τις φοιτήτριες σε ρόλο διδασκόντων.

ΣΤΟΧΟΙ
-Οι φοιτητές/τριες να σχεδιάσουν, να οργανώσουν και να πραγματοποιήσουν δειγματικές διδασκαλίες στα μαθήματα γλώσσας και ιστορίας-πολιτισμού, όπως αυτά έχουν ήδη οριστεί.
-Να αποκτήσουν διδακτική εμπειρία και την ικανότητα να διατυπώνουν στόχους, να επιλέγουν εποπτεία, μορφές και μεθόδους διδασκαλίας, να προγραμματίζουν τα βήματα ευέλικτων πορειών διδασκαλίας και να αξιολογούν τις διδασκαλίες τους.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ
-Σχεδιασμός διδασκαλιών γλώσσας και ιστορίας-πολιτισμού.

ΟΡΓΑΝΩΣΗ
-Οι φοιτητές/τριες χωρίζονται σε ευέλικτες υποομάδες των 8-10 μελών, ανάλογα με το συνολικό αριθμό όσων επέλεξαν το μάθημα.
-Αναλαμβάνουν την πραγματοποίηση δύο διδασκαλιών: γλώσσας και ιστορίας (ελληνική γλώσσα-ιστορία-πολιτισμός και παρευξείνια γλώσσα-πολιτισμός της αντίστοιχης χώρας).
-Αναλύουν και αξιολογούν τη διδασκαλία που πραγματοποίησαν με σημείο αναφοράς την επ των στόχων που τέθηκαν, την παιδαγωγική και διδακτική τους συμπεριφορά και την αποτελεσματικότητα των επιλογών τους.
-Καταγράφουν τις διδασκαλίες τους και καταθέτουν τις γραπτές τους εργασίες.
-Σχεδιασμός σε συλλογικό επίπεδο και διδασκαλίες εναλλάσσονται στο πρόγραμμα του μαθήματος.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
-Οι φοιτητές/τριες που επιλέγουν το μάθημα «Διδακτική Μεθοδολογία-Πρακτικές Ασκήσεις Ι» και μόνον αυτοί/ες έχουν το δικαίωμα να συνεχίσουν με τη «Διδακτική Μεθοδολογία-Πρακτικές Ασκήσεις ΙΙ και ΙΙΙ».
-Για τη «Διδακτική Μεθοδολογία-Πρακτικές Ασκήσεις ΙΙ» οι δειγματικές διδασκαλίες των υπεύθυνων μελών Δ.Ε.Π. του Τμήματος ή των αποσπασμένων εκπαιδευτικών πραγματοποιούνται τα δύο τελευταία ακαδημαϊκά έτη στο Διαπολιτισμικό Δημοτικό Σχολείο των Σαπών, το οποίο με Υπουργική απόφαση ορίστηκε ως σχολείο για τις πρακτικές ασκήσεις του Τμήματος. Ήδη έχει ορισθεί το Δημοτικό Σχολείο Παγουρίων ως Πειραματικό Σχολείο του Τμήματος.
-Στον ίδιο χώρο πραγματοποιούνται και οι διδασκαλίες των φοιτητών/τριών στα πλαίσια του μαθήματος «Διδακτική Μεθοδολογία-Πρακτικές Ασκήσεις ΙΙΙ».

Φοιτήτριες/φοιτητές του Τμήματος την ώρα της διδασκαλίας.

-Για την υλοποίηση των πρακτικών ασκήσεων με σημείο αναφοράς τη διδασκαλία των παρευξεινίων γλωσσών και του πολιτισμού των παρευξεινίων χωρών επισημαίνεται η απουσία ρυθμίσεων σε επίπεδο Αναλυτικών και Ωρολογίων Προγραμμάτων της υποχρεωτικής εκπαίδευση. Το Τμήμα κατευθύνει τη δράση του στο σχεδιασμό πιλοτικών προγραμμάτων σε συνεργασία με τις Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στο νομό Ροδόπης κατ' αρχήν, και με την έγκριση του ΥΠΕΠΘ.
-Οι απουσίες στα μαθήματα «Διδακτική Μεθοδολογία-Πρακτικές Ασκήσεις ΙΙ και ΙΙΙ» δεν μπορεί να υπερβαίνουν το 20% του συνόλου των μαθημάτων. Σε αντίθετη περίπτωση ο φοιτητής και η φοιτήτρια επαναλαμβάνει σε επόμενο εξάμηνο το μάθημα.
-Το πρόγραμμα των Πρακτικών Ασκήσεων προτείνεται στο άμεσο μέλλον να ολοκληρώνεται με το σχεδιασμό και την πραγματοποίηση διδασκαλιών γλώσσας και ιστορίας-πολιτισμού στις τάξεις Γυμνασίων από φοιτητές/τριες του Η΄Εξαμήνου.